De zorg bij huisartsen verandert
De eerstelijnszorg in Nederland staat voor grote veranderingen. Huisartsen, wijkteams en welzijnsorganisaties werken nauwer samen om mensen langer gezond en zelfstandig te houden, met meer focus op preventie en leefstijl. Centraal staat het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport . Dit akkoord bouwt voort op eerdere initiatieven zoals het Integraal Zorgakkoord en zet in op wijkgerichte samenwerking.
In het eerste artikel AZWA: Waarom cliëntenraden bij huisartsenzorg onmisbaar worden stond waarom cliëntenraden zo belangrijk zijn. Zij brengen de stem van patiënten in bij beleidskeuzes, signaleren knelpunten in de praktijk en vertalen landelijke plannen naar wat er regionaal echt nodig is.
Veel raden vragen: hoe doe je dat echt? Hier is een simpel 6-stappenplan. Cliëntenraden kunnen het gebruiken. Het kost weinig tijd. Zo maken zij verschil in de praktijk en regio.
Stap 1: Wat raakt de praktijk?
Elke huisartsenpraktijk kent eigen uitdagingen, zoals obesitasprogramma’s of valpreventie.
Actie: Vraag praktijkmanager of bestuurder naar de regionale AZWA-plannen.
Welke zorgketens starte, welke ketens lopen er, en welke projecten starten straks?
Tip voor jullie raad:
Raadpleeg de AZWA-pagina van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
Neem contact op met de regionale afdeling voor actuele IZA-/AZWA-projecten.
Kies twee of drie focus-onderwerpen.
Resultaat: Een lijst van onderwerpen waar jullie raad over kan praten.
Stap 2: Wat vinden patiënten écht?
Goed beleid past bij wat de patiënten zeggen.
Actie: Plaats een simpele peiling of vraag in de wachtkamer of verstuur deze per e-mail, zoals:
“Wat mist u bij preventie?”
“Hoe ervaart u de samenwerking tussen huisarts en wijkteam?”
Tip voor jullie raad:
Gebruik een online enquête-tool, zoals Google Forms, Survay Monkey, Enalyzer via tablets en mik op ongeveer 20 reacties per ronde.
Resultaat: Verhalen, meningen, concrete citaten en trends als basis voor adviezen.
Stap 3: Check met de LSR-tool
De AZWA-tool van het LSR – Checklist AZWA voor Cliëntenraden kan helpen bij objectieve beoordeling.
Actie: Kijk naar één onderwerp. Beoordeel een onderwerp op privacy, toegankelijkheid en samenwerking.
Tip voor jullie raad:
Maak een kort verslag van één pagina met drie verbeterpunten.
Download hier de LSR AZWA-tool.
Resultaat: Een professioneel document voor beleidsdiscussies.
Stap 4: Geef krachtig advies
Goede adviezen combineren cijfers en verhalen.
Actie: Presenteer bevindingen duidelijk, zoals: “30 % van onze patiënten wacht langer dan twee weken op valpreventie.”
Koppel dit aan het instemmings- of adviesrecht van de cliëntenraad.
Tip voor jullie raad:
Gebruik het NCZ-sjabloon voor structuur en toon richting bestuur.
Resultaat: De praktijk luistert naar de raad.
Stap 5: Samen sterker in de regio
Problemen spelen vaak in het hele gebied en veel knelpunten stoppen niet bij de voordeur van één praktijk.
Actie: Neem deel aan NCZ‑ bijeenkomsten en breng jullie thema in, bijvoorbeeld leefstijlondersteuning of valpreventie. Formuleer samen met andere raden één regionaal standpunt.
Tip voor jullie raad:
Bereid een korte pitch voor (bijvoorbeeld: “Raden willen meer aandacht voor leefstijl”).
Resultaat: Meer slagkracht en een gezamenlijke stem richting beleidsmakers.
Stap 6: Succes vieren en bijsturen
Resultaten verdienen aandacht – ook intern, laat zien wat werkt.
Actie: Kijk welke tips zijn gebruikt en wat er merkbaar is verbeterd.
Tip voor jullie raad:
Deel de resultaten in een korte nieuwsbrief, bijvoorbeeld: “Dankzij onze vragen is de wachttijd korter!.”
Werk daarna het jaarplan voor 2026 bij met nieuwe prioriteiten.
Resultaat: Iedereen ziet het succes, zichtbaar invloed én de cliëntenraad blijft gemotiveerd.
Met dit stappenplan wordt het AZWA geen abstract beleid, maar een concreet hulpmiddel voor verandering. Cliëntenraden kunnen hiermee in korte tijd laten zien wat hun meerwaarde is: scherp signaleren, onderbouwd adviseren en bruggen slaan tussen huisarts, wijkteam en patiënt. Plan de eerste overlegronde, stel drie prioriteiten vast en start met een eenvoudige poll. Want invloed ontstaat niet uit rapporten, maar uit doen – stap voor stap.
Start vandaag met stap 1. Uiteindelijk is doen belangrijker dan praten.
Bezoek de LinkedIn pagina van Irene Zijp voor het artikel.
Naslagwerk:
- Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord Samen sterker voor zorg en welzijn
https://open.overheid.nl/documenten/52fcdec1-71d5-4695-87bf-e4c46c73d730/file - AZWA samenvatting
https://open.overheid.nl/documenten/759d72a9-2a8c-4dd9-b67d-daf2f352e734/file - GALA
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), 2023 - Zorgakkoorden
Zorgakkoorden.nl (Voorheen IZA)
Bronnen
- VNG – Ledenbrief AZWA
- LHV – AZWA-dossier – Opkomen voor belangen
- PrimaCura – AZWA-uitwerking – Goed nieuws – het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA)
- Zorgenstelsel – AZWA-analyse – Ook in AZWA worden scherpe beleidskeuzes vooruitgeschoven
Misschien ook interessant voor u
- Eerdere artikels geschreven door Irene Zijp:
AZWA: Waarom cliëntenraden bij huisartsenzorg onmisbaar zijn
De belangrijke rol van cliëntenraden bij samenwerkende ziekenhuizen: zo maak je impact
Invloed van schaalvergroting op de medezeggenschap van patiënten deel 1
Hoe blijven patiëntenraden belangrijk bij grote huisartsenorganisaties deel 2
