Terugblik Marika Biacsics op 18 jaar NCZ
Marika Biacsics ziet zichzelf als een echte opbouwer. Ruim 18 jaar bouwde zij aan NCZ en zette zij zich met hart en ziel in om cliëntmedezeggenschap in Nederland op de kaart te zetten. Ze stond aan de wieg van de WMCZ 2018, die dit jaar wordt geëvalueerd. Voor haar is dit het moment om het stokje over te dragen.
Zorgbreed kennis- en leernetwerk
Het begon in 2007, toen Marika Hans Campens ontmoette, de oprichter van het toenmalige NCZ: het Netwerk Cliëntenraden Ziekenhuizen. In 2009 nam ze het stokje van Hans over. Marika constateerde dat inspraak in deze sector goed was gefaciliteerd en georganiseerd.
“Maar in andere sectoren, zoals de ouderenzorg, GGZ en gehandicaptenzorg, was nog veel te doen. Iets in mij maakt dat ik mij altijd wil inzetten voor de zwakste schakel. Ik wil graag iets betekenen voor de maatschappij. Ik bedacht dat we met de kennis en ervaring uit het ziekenhuiswezen ook andere sectoren konden helpen.”
Vanaf dat moment werd het netwerk uitgebreid tot een zorgbreed kennis- en leernetwerk voor cliëntenraden in de gehele zorgsector. Hierdoor transformeerde NCZ in Netwerk Cliënt en Raad Zorg.
Contact met gelijkgestemden
De uitbreiding naar meerdere sectoren viel samen met de start van de marktwerking in de zorg. Zorginstellingen werden zorggroepen, wat nieuwe eisen stelde aan medezeggenschap.
“Door het verbreden van de leden binnen het netwerk brachten wij partijen met elkaar in verbinding. Dat gebeurde via e-mail, het platform, symposia en lezingen. Cliëntenraden hebben binnen een organisatie een bijzondere positie, omdat ze geen direct onderdeel van de organisatie zijn. Met wie kun je dan sparren? Ik zorgde ervoor dat zij gelijkgestemden konden ontmoeten, ideeën konden uitwisselen, inspiratie opdeden en van elkaar leerden.
Lobbyen voor een nieuwe wet
Van 2007 tot 2014 werkte ik als vrijwilliger voor NCZ. In 2011 sneuvelde een wetsvoorstel over inspraak. Wij zijn toen actief gaan lobbyen voor een nieuwe wet. In 2014 besloot ik mijn baan op te zeggen en mij volledig op NCZ te richten. Mijn doel was om binnen vier jaar met het netwerk bij te dragen aan de totstandkoming van een nieuwe wet.
Hiervoor reisde ik het hele land door en bracht ik talloze uren door in Den Haag. Ik zat aan tafel met politici, beleidsmakers, de inspectie, bestuurders en cliëntenraden – heel veel cliëntenraden. Mijn netwerk werd uitgebreid met deskundigen zoals juristen, wetenschappers, beleidsmakers en trainers die een bijdrage wilden leveren aan medezeggenschap.
Al die inspanningen werden beloond: er kwam daadwerkelijk een nieuwe wet. In 2018 werd de Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen 2018 (WMCZ 2018) aangenomen. Daarbij werd voor twee jaar subsidie beschikbaar gesteld om medezeggenschap te stimuleren. Deze zette ik in voor het organiseren en uitvoeren van netwerkbijeenkomsten voor cliëntenraden en bestuurders en voor trainingen over gerelateerde onderwerpen. Dat gaf NCZ een enorme boost in groei en naamsbekendheid.
Meer verplichtingen
In 2020 had ik qua groei en werkzaamheden voor mezelf het plafond bereikt. Hoe nu verder? En toen kwam corona. Alle trainingen, workshops en lezingen werden geannuleerd. Ineens had ik tijd over. Het moest anders. Online was het toverwoord. We maakten de informatie op de website nog toegankelijker en ontwikkelden online trainingen en meetings.”
De nieuwe wet bracht allerlei veranderingen en verplichtingen met zich mee, zoals de verplichting van een medezeggenschapsreglement. Bovendien was de reikwijdte van de wet vergroot: ook huisartsenmaatschappen, huisartsenposten, ambulancediensten, particuliere zorgorganisaties en zorginstellingen in het alternatieve circuit werden verplicht een cliëntenraad te hebben.
Van opbouwen naar uitbouwen
“NCZ is een netwerkorganisatie die werkt met zelfstandige zzp’ers. De lijnen zijn kort en de focus ligt volledig op cliëntmedezeggenschap en alles wat daarbij hoort. De bestuurder is de spin in het web. Anno 2025 liggen er weer veel nieuwe uitdagingen op het bord van de bestuurder. Dit is hét moment om, gesteund door de wet, van inspraak door te groeien naar invloed. Pas dan kun je werkelijk veranderingen in beleid bewerkstelligen.”
Op papier is alles goed geregeld, maar het zorglandschap staat onder druk en is voortdurend in beweging. Het is een uitdaging voor cliëntenraden om daarop aan te sluiten.
Het medezeggenschapsvirus heeft me gegrepen en nooit meer losgelaten. De gesprekken die ik met cliëntenraden heb gevoerd, de strijd voor meer invloed en de gedeelde successen hebben mij geraakt en gevormd. Het is dan ook niet eenvoudig om afscheid te nemen, maar ik weet dat NCZ in goede handen blijft. Ik ben een opbouwer, terwijl het nu tijd is voor uitbouwen. Daarom draag ik vol vertrouwen het stokje over aan Nancy Bos.”
Misschien ook interessant voor u
Afscheid als directeur van NCZ
Terugblik Congres Cliëntenraad als deel van het geheel
