Dit bericht bevat een samenvatting in eenvoudige taal, van een semi wetenschappelijk artikel geschreven door Marika Biacsics, voor het tijdschrift Gerón. Een tijdschrift over ouder worden in een veranderende samenleving, met feiten en opinies uit praktijk, beleid en wetenschap. In ieder nummer worden de belangrijkste levensdomeinen van ouderen belicht naast een wisselend thema.
Hier leest u het hele artikel inclusief een literatuurlijst.
“(Mede)zeggenschap vraagt om een samenspel tussen wettelijke kaders, betrokken cliënten, slagvaardige cliëntenraden en een bepalende organisatiecultuur!”
Een blik op (mede)zeggenschap van ouderen in de zorg gebaseerd op jarenlange ervaring
Inleiding
In Nederland is de geformaliseerde (mede)zeggenschap van ouderen verankerd in de Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen (Wmcz 2018). Dit systeem is ontworpen om cliënten een stem te geven, zodat zij kunnen bijdragen aan een cliëntgerichte zorg en de kwaliteit van het bestuur kunnen verbeteren. Maar werkt dit systeem daadwerkelijk? En hoe verloopt de uitvoering in de praktijk?
De Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen (Wmcz)
De Wmcz, die in 1996 in werking trad, is het resultaat van samenwerking tussen de overheid, belangenorganisaties, zorginstellingen en cliëntenraden. Het biedt een wettelijk kader voor medezeggenschap en bescherming van cliëntenrechten. Echter, onderzoek, waaronder een evaluatie door Van de Bovenkamp et al. in 2016, heeft aangetoond dat cliëntenraden vaak niet voldoende worden betrokken bij besluitvorming. Dit wijst op de noodzaak voor modernisering van de wet.
Cliëntenrechten
Naast medezeggenschap hebben ouderen ook individuele rechten in de zorg, zoals het recht op privacy, informatie en keuzevrijheid. Voor mensen met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoeningen zijn er aanvullende rechten geregeld in de Wet zorg en dwang. Ondanks de uitgebreide regelgeving blijft er behoefte aan meer advies, informatie en ondersteuning voor cliënten.
De Nieuwe Wmcz-2018
Na een intensieve lobby is in maart 2020 de Wmcz-2018 van kracht geworden. Deze nieuwe wet versterkt de rechten van cliëntenraden in de langdurige zorg, waaronder instemmingsrecht over belangrijke onderwerpen zoals kwaliteit, veiligheid en voeding. Het is cruciaal dat cliëntenraden belangen goed behartigen, vooral bij situaties waar cliënten zelf niet actief kunnen deelnemen.
Inspraak voor Ouderen
De Wmcz-2018 verplicht zorginstellingen om inspraak te organiseren bij zaken die het leven van cliënten beïnvloeden. Dit biedt een democratische manier om ook de stem van cliënten die niet in de cliëntenraad zitten te laten horen. Het is aan de cliëntenraad om de wensen en behoeften van cliënten te inventariseren en deze leidend te maken in hun adviezen.
Goede Medezeggenschap
Effectieve medezeggenschap houdt in dat cliëntenraden daadwerkelijk invloed uitoefenen op besluiten, gebaseerd op de wensen van cliënten. Dit vereist aandacht voor de diversiteit aan visies binnen de ouderenzorg. Formele procedures zijn niet altijd voldoende; samenwerking en tijdige communicatie zijn essentieel om echt impact te maken.
Inclusieve Besluitvorming
Inclusieve besluitvorming is van groot belang. Het betekent dat cliënten en hun vertegenwoordigers actief betrokken worden in besluitvormingsprocessen. Dit houdt in dat ze goed geïnformeerd zijn en dat hun input gehoord en serieus genomen wordt.
Conclusie
Ouderen in de zorg in Nederland hebben belangrijke rechten op het gebied van individuele zeggenschap en collectieve medezeggenschap. Voor een effectieve medezeggenschap is het essentieel dat alle betrokkenen zich bewust zijn van hun rol in het besluitvormingsproces. Wanneer inspraak en medezeggenschap integraal onderdeel zijn van het beleid, kan dit leiden tot echte invloed voor cliënten.
(Mede)zeggenschap vereist een samenwerking tussen wettelijke kaders, betrokken cliënten, krachtige cliëntenraden en een ondersteunende organisatiecultuur!
Meer weten of een lezing of presentatie aanvragen?
Mail of bel: Marika Biacsics: marika@ncz.nl – 06 51 22 25 05
Misschien ook interessant voor u
De cliëntenraad en invloed op beleid en besluiten
De cliëntenraad en invloed op het besluitvormingsproces
De invloed van de cliëntenraad op het beleid in de zorg
De meerwaarde van de cliëntenraad in de zorg
