NCZ Academie: onze visie op leren
(Waar jij staat in de tekst, word jij als lid van de clientenraad én jullie als cliëntenraad bedoeld)
Leren is een continu en actief proces, waarbij jij als lid van de- en jullie als leden van de- cliëntenraad steeds nieuwe kennis en gedragsvaardigheden ontwikkelen of versterken. Je doet dit door kennis en vaardigheden te verwerven, te verwerken en effectief toe te passen – allemaal essentieel voor het vervullen van jouw rol als vertegenwoordiger van cliënten. Het doel van dit leerproces is om jouw invloed te vergroten en het vermogen te versterken om op een constructieve manier bij te dragen aan de kwaliteit van zorg en het welzijn van cliënten.
Bij NCZ staat leren in het teken van empowerment en emancipatie: jij leert om zelfstandig en met vertrouwen op te treden in samenwerking met de zorginstelling. Dit bereik je door onafhankelijk en kritisch te denken, helder te communiceren, een gelijkwaardige houding aan te nemen en verantwoordelijkheid te nemen voor jullie rol en positie als cliëntenraad en jouw rol binnen de raad. Hierdoor ben je beter uitgerust om complexe vraagstukken aan te pakken.
Leren vraagt om commitment en dat jij je er persoonlijk voor inzet. Het leerproces volgt een cyclus van kennis opdoen, kennis verwerken, vaardigheden ontwikkelen en toepassen. Omdat je als vrijwilliger werkt, ervaar je wellicht spanning op je beschikbare tijd, competenties en budgetten. De hieronder uitgewerkte ontwikkeltrajecten zijn gebaseerd op een wenselijke/ideale uitgangssituatie, ook al realiseer je je dat dit in de praktijk niet altijd haalbaar zal zijn. Het is belangrijk dat je het geheel overziet, zodat je kunt kiezen tussen het volgen van een volledig ontwikkeltraject, losse modules in-company, losse modules met open inschrijving of op maat gemaakte trainingen.
De hieronder uitgewerkte ontwikkeltrajecten geven jou inzicht in alle kennis en vaardigheden die nodig zijn of aan de orde komen in een cliëntenraad. Je realiseert je wellicht dat je al veel kennis en ervaring meebrengt en dat de niveaus sterk kunnen variëren. Daarom moet er bij in-company trainingen altijd maatwerk worden geboden.
Scholingsbudget
Veel cliëntenraden volgen jaarlijks een cursus of organiseren een studiedag, waarvan de kennis vaak niet beklijft. Om dat te voorkomen heeft NCZ de Leerlijnen ontwikkeld. Om de Leerlijnen te volgen en daarmee als cliëntenraad écht grote stappen te zetten in jullie ontwikkeling, is het verkrijgen van een meerjarige toezegging voor een scholingsbudget een belangrijke randvoorwaarde. Lees hier meer over het recht op een scholingsbudget en bekijk de richtlijn voor vergoeding.
NCZ Leerlijnen
Een Leerlijn is een gestructureerd leertraject dat cliëntenraadsleden stap voor stap begeleidt in hun ontwikkeling, afgestemd op de specifieke fase waarin hun cliëntenraad zich bevindt. Elke Leerlijn biedt een samenhangend geheel van leerdoelen, vaardigheden en kennis, gericht op de praktische behoeften van cliëntenraadsleden en voorzitters, zodat zij hun rol effectief en zelfverzekerd kunnen vervullen.
Het doel is om hen te ondersteunen in het opbouwen, versterken en verdiepen van hun competenties om op een impactvolle manier te kunnen bijdragen aan de kwaliteit van zorg.
Onze leerlijnen zijn toegespitst op vier groepen, waarbij elke groep een eigen aanpak en inhoud heeft die is afgestemd op diens specifieke situatie en ervaring.
Voor ieder ontwikkeltraject onderscheiden we
- Resultaatdoelen (wat wil je bereiken),
- Gedragsdoelen (welk gedrag heb je daarvoor nodig)
- Trainingsdoelen (welke kennis en vaardigheden zijn nodig)
Met deze doelen als basis, worden de Leerlijnen ingevuld met concrete leeractiviteiten die aansluiten bij de praktijk en specifieke behoeften van cliëntenraadsleden en cliëntenraden in elke zorgsector.
Inhoud van de Leerlijnen
Een Leerlijn is een gestructureerd leertraject dat jou/jullie stap voor stap begeleidt in jouw ontwikkeling, afgestemd op de specifieke fase waarin jij/jouw cliëntenraad zich bevindt. Elk traject biedt een samenhangend geheel van leerdoelen, vaardigheden en kennis, gericht op de praktische behoeften van een cliëntenraadslid, voorzitter, of cliëntenraad. Zodat jij jouw rol als lid en jullie de rol en positie als raad, kunnen innemen die nodig is.
Het doel is jou te ondersteunen bij het opbouwen, versterken en verdiepen van jouw competenties, zodat je op een impactvolle manier kunt bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Onze Leerlijnen zijn toegespitst op vier groepen, waarbij elke groep een eigen aanpak en inhoud heeft die is afgestemd op de specifieke situatie en ervaring.
Voor ieder traject onderscheiden we:
- Resultaatdoelen (wat wil jij bereiken)
- Gedragsdoelen (welk gedrag heb jij daarvoor nodig)
- Trainingsdoelen (welke kennis en vaardigheden heb jij nodig)
Competenties in de Leerlijnen
Om jouw rol als cliëntenraadslid en jullie rol als cliëntenraad, zoals beschreven en bedoeld in de WMCZ 2018, succesvol uit te voeren, heb je specifieke kennis en vaardigheden nodig. Deze competenties stellen jou/jullie in staat om jouw rol en positie goed te vervullen en de belangen van cliënten goed te behartigen.
De kennis en vaardigheden die hieronder worden genoemd, vormen de basis voor onze 4 Leerlijnen. Deze kennis en vaardigheden vormen samen de kern van jouwen jullie ontwikkeltraject als cliëntenraad. Met deze inzichten kun je gericht werken aan groei en ben je beter uitgerust om de belangen van cliënten te behartigen:
1. Adviesrecht
Kennis:
Je hebt inzicht in de beleidsvorming en de organisatie van de zorginstelling.
Je beschikt over kennis van de WMCZ 2018 en basiskennis van andere belangrijke zorgwetten, zoals bijvoorbeeld: Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet Langdurige Zorg (Wlz), Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen in de Zorg (Wkkgz), Wet Verplichte GGZ (Wvggz), Wet Zorg en Dwang (Wzd) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo).
Je hebt een globaal begrip van de financiën en begroting van de zorginstelling.
Vaardigheden:
Je kunt analytisch denken om beleidsvoorstellen en rapporten te begrijpen en te beoordelen.
Je bent in staat om adviezen op een gestructureerde en onderbouwde manier te formuleren.
Je beheerst zowel schriftelijke als mondelinge communicatieve vaardigheden voor het opstellen van adviezen.
2. Instemmingsrecht
Kennis:
Je hebt inzicht in de specifieke beleidsterreinen uit de WMCZ 2018 die instemming vereisen, zoals voeding, veiligheid, kwaliteit en hygiëne.
Vaardigheden:
Je beschikt over kritisch denkvermogen om de impact van beleidsvoorstellen te beoordelen.
Je kunt jouw onderhandelingsvaardigheden inzetten om constructieve gesprekken met de zorginstelling te voeren.
3. Overleg voeren met bestuur/de directie
Kennis:
Je hebt inzicht in de structuur, doelen en uitdagingen van de zorginstelling.
Je beschikt over basiskennis van relevante juridische en organisatorische aspecten die in besprekingen aan de orde komen.
Vaardigheden:
Je hebt sterke communicatieve vaardigheden, zowel mondeling als schriftelijk, om jouw standpunten duidelijk en overtuigend over te brengen.
Je luistert actief om de zorgen van de directie en andere betrokkenen goed te begrijpen.
Je kent technieken voor conflicthantering en het bereiken van consensus.
4. Vertegenwoordigen van de cliënten
Kennis:
Je hebt inzicht in de ervaringen, wensen en behoeften van cliënten (en hun verwanten/vertegenwoordigers).
Je bent bekend met relevante cliënttevredenheidsmetingen en cliëntfeedbacksystemen.
Vaardigheden:
Je beschikt over empathisch vermogen om de algemene wensen en behoeften van cliënten te begrijpen en om te zetten in concrete acties.
Je kunt op effectieve wijze ervaringen, verwachtingen en wensen ophalen, bijvoorbeeld via bijeenkomsten of enquêtes.
Je weet hoe je het collectieve perspectief van cliënten en naasten vertegenwoordigt, waarbij je onderscheid maakt tussen jouw eigen perspectief en dat van de groep.
5. Onderwerpen agenderen
Kennis:
Je hebt inzicht in de thema’s die spelen binnen jouw zorginstelling en de bredere zorgsector.
Vaardigheden:
Je neemt initiatief en zet proactief onderwerpen op de agenda, al dan niet op basis van jullie eigen speerpunten.
Je beschikt over de benodigde schriftelijke en mondelinge communicatieve vaardigheden om onderwerpen effectief te agenderen.
Je kunt strategisch denken om prioriteiten vast te stellen en onderwerpen op de juiste wijze in te brengen.
6. Informatie verwerken
Kennis:
Je hebt inzicht in de soorten informatie die relevant zijn voor het functioneren van de cliëntenraad, zoals informatie over kwaliteitsbeleid, veiligheidsbeleid, klachtenprocedures en ontwikkelingen (bijvoorbeeld bij verbouwingen).
Vaardigheden:
Je kunt complexe informatie analyseren en vertalen naar praktische inzichten.
Je bent in staat om kritische vragen te stellen om ontbrekende informatie boven tafel te krijgen.
7. Samenwerking met de Raad van Toezicht
Kennis:
Je hebt inzicht in de rol en verantwoordelijkheden van de Raad van Toezicht.
Je weet wat de bevoegdheden zijn van de cliëntenraad met betrekking tot de benoeming van leden van de Raad van Toezicht.
Je bent op de hoogte van de criteria voor de benoeming van deze leden.
Vaardigheden:
Je beschikt over gespreks- en onderhandelingsvaardigheden om een geschikte kandidaat (bindend) voor te dragen en draagvlak te creëren.
Je kunt de profielschets voor nieuwe leden van de Raad van Toezicht aanvullen vanuit jouw visie als cliëntenraad.
Je bent vaardig in het leggen en onderhouden van de juiste contacten en het samenwerken met de Raad van Toezicht.
8. Signaleren van knelpunten en verbeterpunten
Kennis:
Je hebt inzicht in kwaliteitsindicatoren en evaluatie-instrumenten binnen de zorg.
Je bent bekend met de procedures en protocollen binnen jouw zorginstelling.
Vaardigheden:
Je kunt relevante signalen opvangen en op een constructieve wijze voorstellen doen voor verbetering.
Je beschikt over een creatief probleemoplossend vermogen om knelpunten op te lossen.
Je neemt het initiatief om verbeteringen te agenderen en te monitoren.
9. Betrokkenheid bij fusies of ingrijpende wijzigingen
Kennis:
Je hebt inzicht in de gevolgen van fusies en grote organisatieveranderingen (zoals verbouwing, nieuwbouw of verhuizing of veranderingen in doelstellingen) voor cliënten en de zorgverlening.
Vaardigheden:
Je kunt de impact van veranderingen beoordelen en hierover adviseren.
Je beschikt over strategisch inzicht om veranderingen te monitoren en waar nodig bij te sturen.
10. Informatie gebruiken vanuit evaluaties
Kennis:
Je hebt kennis van evaluatietechnieken en -methodieken binnen de zorg, inclusief de bijbehorende kwaliteitsindicatoren.
Vaardigheden:
Je kunt feedback analyseren en deze op een constructieve manier terugkoppelen naar de organisatie.
Samenvatting van de belangrijkste kennisgebieden en vaardigheden
Samengevat komen onderstaande kennisgebieden en vaardigheden aan de orde binnen de Leerlijnen:
- Wet- en regelgeving (WMCZ 2018, andere zorgwetten)
- Beleid en organisatie van de zorginstelling
- Cliëntbehoeften en kwaliteit van zorg
- Draagvlak creëren. Dit wordt bereikt in samenspraak met de Raad van Bestuur en richt zich op de direct betrokkenen van belangrijke, impactvolle besluiten. Draagvlak creëren kan vóór het nemen van een besluit, maar ook achteraf. Uiteraard wel vanuit de keuze van de cliëntenraad en niet in opdracht van de organisatie.
- Weten wat er speelt. Dit richt zich op de dagelijkse gang van zaken. Het moet uiteraard wel gaan om zaken waarop de cliëntenraad invloed heeft. In de WMCZ is zelfs de verplichting opgenomen voor cliëntenraden om bij cliënten in de langdurige zorg te informeren naar de dagelijkse gang van zaken.
- Ophalen van meningen. Voorafgaand aan een besluit dat veel impact heeft, is het goed om de meningen van de cliënten te achterhalen. Deze meningen zijn voeding voor de cliëntenraad, zodat hij kan beter kan adviseren bij besluiten. Belangrijk hierbij is dat de cliëntenraad van tevoren aangeeft wat hij met deze meningen doet.
Vaardigheden:
- Communicatie (schriftelijk en mondeling)
- Analytisch en strategisch denken, visievorming (verdieping) en prioritering
- Onderhandelings- en overlegvaardigheden
- Leiderschap en initiatief nemen
- Probleemoplossend vermogen en kritisch denken
Deze combinatie van kennis en vaardigheden helpt cliëntenraadsleden om effectief te functioneren en hun rol als belangenbehartiger van cliënten optimaal te vervullen.